Yazar Mükerrem ALADAĞ, Sarıkamış’ın 100 Yıllık Tarihini Kitaplaştırdı

1925-1942 yılları arasında görev yapan Yusuf Ataman, Ağadede Tonğuç ve Dayı Şükrü (Şükrü Esim) ve Ragıp Şefik Çalkavur’un yapmış oldukları hizmetlerini kaleme alan Yazar Mükerrem ALADAĞ, 1942’den sonra 2024’ kadar görev yapan bütün belediye başkanlarının hizmetleri bir kitapta toplamayı başardı.

Büyük bir ilgiyle okuyacağınız, Sarıkamış İlçesinin 100 yıllık kentte hizmet eden belediye başkanlarını kapsayan Kurtuluşundan Günümüze “Sarıkamış Belediye Başkanları” adlı kitabı  temin edeceğiniz adresleri daha sonra yazacağız..

İŞTE; Kurtuluşundan Günümüze “Sarıkamış Belediye Başkanları” adlı kitabı   adlı kitabın ÖN SÖZÜ;

Kıymetli Hemşerilerim;

Bu çalışma, Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün 4-6 Ekim 1924 tarihleri arasında Sarıkamış’ı ziyaretinin 80. Yılı anısı amacıyla 2004 yılında Sarıkamış Kültür ve Turizm Derneği tarafından düzenlenen “Bütün Yönleriyle Sarıkamış Sempozyumuna” odaklanmaktadır.

 Sempozyum, ülkemizin birçok üniversitesinden saygın bilim insanları, akademisyenler, tarihçiler, araştırmacılar ve yazarların katılımıyla gerçekleştirilmiştir.

Bu sempozyum, Sarıkamış’ın tarihsel, kültürel, ekonomik ve sosyal açıdan zengin dokusunu derinlemesine incelemeyi amaçlamıştır. Katılımcılar, sunumlar eşliğinde ilçenin sosyal ve siyasi yapısını, kültürel mirasını, ekonomik gelişimini ve tarihini açıklamışlar ve eksikliklerin giderilmesi yönünde önemli rehberlik sağlamışlardır. 

İş-bu sempozyum çalışmaları sırasında mensubu bulunduğum Sarıkamış Kültür ve Turizm Derneği tarafından; Sarıkamış belediye başkanları hakkında bir araştırma yapmamı talep etmeleri üzerine görevi kabul edip, konu hakkında yapmış olduğum araştırma, bilgi ve belgeleri Sarıkamış Belediye Başkanları adı altında toplayıp söz konusu sempozyumda sunumunu yaptım.

Amacım Sarıkamış Belediye Başkanları’nın görevleri sırasındaki katkılarını ve dönemin koşullarını daha ayrıntılı bir şekilde ele alarak, ilçenin tarihini ve yönetim geçmişini daha iyi anlamak ve gelecekteki yerel yöneticilere ışık tutmaktır. 

Bu çalışmamız bugüne kadar görevini tamamlamış belediye başkanlarını kapsamaktadır.

 Mevcut ve daha sonraki belediye başkanlarımızın yapacakları çalışmaları da kaleme alıp, kitabımızın 2. cildinde yayımlanacaktır. Belediye başkanlarının hizmetlerini yazarken, bu hizmetlerde büyük emeği geçen belediye meclis üyelerimizi unutmadık, belirtilen dönemlerde görev yapan meclis üyelerinin de isimlerini burada zikrettik.

Kuruluşundan günümüze kadar Sarıkamış’ta görev yapan belediye başkanları hakkında kapsamlı bir eser yayınlanmamıştır. Bu eksikliği hissettiğimden dolayı belediye başkanlarımızın çok değerli çalışmalarını, ilçemize vermiş oldukları hizmetleri gün ışığına çıkarmak, bu çalışmaların bundan sonraki görev yapacak olan belediye çalışanlarına rehber olabileceğini ümit ediyorum. 

Olabildiğince yansız ve ön yargısız olmaya özen gösterdim. Kırıcı ve küçültücü üsluptan kaçındım. Hatasız olduğumu iddia etmiyorum. Araştırmalarımla elde ettiğim bilgileri öncelikle belgelere dayandırmayı veya birkaç kaynaktan teyit ettirdikten sonra kaleme almayı ilke edindim. Gözden kaçan, eksik, kusurlu ve yeterli olmayan konularda doğrusunu bilenlerin bizleri uyarmaları gerekir. Bu uyarılar ileride yapılacak olan çalışmalara ışık tutar ve olayların netleşmesine vesile olur kanısındayım.

Yapmış olduğum araştırmalarımda belediye başkanlarının kıtlık ve imkânsızlıklarla mücadele etmişler ve hatta günümüze kadar görev yapan belediye başkanlarının da hükümetler tarafından herhangi bir maddi destek alamamışlardır. 

Özellikle Sarıkamış gibi küçük ilçe belediyeleri büyük şehir belediyeleri gibi İlan ve Reklam Vergisi, Eğlence Vergisi, Haberleşme Vergisi, Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisi ve Yangın Sigortası Vergisi gibi bir gelirleri yoktur. Bırakın bu tür vergi gelirlerini, çevre ve temizlik vergisini bile tahsil edememektedirler. 

Buna rağmen, belediye başkanlarının hemen hemen hepsinin ilçeye çok değerli hizmetler sunduğunu gözlemledim.

 Örneğin; 1925-1942 yılları arasında görev yapan Yusuf Ataman, Ağadede Tonğuç ve Dayı Şükrü (Şükrü Esim) ve Ragıp Şefik Çalkavur’un yapmış oldukları hizmetlerine siz de şahit olacaksınız. O yıllardaki yokluk ve yoksulluk içinde insanüstü bir gayretle çok değerli hizmetlerde bulunmuşlardır.

Günümüzde görev yapan belediye başkanlarımızın da daha iyisini daha güzelini nasıl yaparım gayreti içinde oldukları gözden kaçmamaktadır. Hükümetler tarafından belediyelere kaynak aktarılmadığı, yukarıda da arz ettiğim üzere çöp vergisini bile toplayamayan başkanlar kendi kaderleri ile baş başa bırakılmışlardır. 

Ancak; Sarıkamış’ın tarihi dokusu, şehitler diyarı, kış turizmi, sarıçamlarla bezeli muhteşem doğa güzelliği, içmekle doyamadığımız soğuk suları ve mesire alanları gibi müthiş bir potansiyele sahip ilçemize göçü tersine çevirecek projeler üretilebilir kanısındayım.

Şöyle ki; öncelikle daha teknik ve ehil bir kadro kurup, yarım asır önce yapılan imar planı derhal değiştirilerek iki üç katlı gecekondu görünümlerdeki evler yerine en az beş altı kat daha modern ve yaşanabilir konutlar inşa edilebilir. 

Kars İl ve ilçelerinden fay hattının geçmediği tek yerleşim alanı Sarıkamış ve Selim ilçe merkezidir. Fay hattı geçmediği gibi zemininin de orman ve kayalıklardan oluştuğu için çok sağlamdır. Bu durum bilimsel olarak kanıtlanmıştır. 

Kars Kafkas Üniversitesi Jeoloji Profesörü Dr. Cevdet Bozkuş’un belgelere dayalı çalışmaları en iyi kanıttır. Ancak ne hikmetse denizin dibinde dolgu yapılarak gökdelenler yapılırken, Sarıkamış’ta imar planı bir türlü değiştirilmemektedir. 

İmar planının değişikliğiyle; 

Sarıkamış yeni yatırımcıların cazibe merkezi olacaktır. Vatandaşın bir gece kondusu bir anda üç dört daire karşılığı müteahhitte verilerek halk zenginleşecek ve göç durup, tersine dönecektir. Aynı durum esnafa da yansıyacaktır. Batının keşmekeşinden, hele hele kavurucu sıcağından kaçan kesinlikle Sarıkamış’ı tercih edecektir. 

İlçe merkezinde hayvancılık yapan vatandaşlar için şehir dışında fenni ahırlar yaptırılıp, şehir hayvanlardan arındırılabilir. Bu vesile ile tarım ve hayvancılık sektörü de gelişecektir. 

Rus Çarı 2. Nikola tarafından yaptırılan baltık mimarisi Katarina ve Cer Atölyeleri restore ettirilip, turizme kazandırılabilir. 

Ev pansiyonculuğu ile ilgili projeler üretilerek Sarıkamışlının turizmden faydalanması sağlanabilir.

Zaman zaman bu muhteşem kentin hak ettiği koltuğa oturtturulamadığından bahsedip, serzenişlerde bulundum. 

Sarıkamış Ayakkabı Fabrikasının kapatılması ve 9.Tümen Komutanlığı’nın Tugay Komutanlığına dönüştürülmesinde dönemin siyasi parti temsilcileri STK’ların (sivil toplum kuruluşlarını) da desteklerini alınıp konuyu ilgili bakanlıklara götürülüp, söz konusu kurumların kapatılmasına mani olunabilinirdi. 

İlçemize çok büyük oranda ekonomi katkısı olan bu kurumlar kapatıldıktan sonra Sarıkamış’ta ekonomi çöküntü başlamıştır. 

Sarıkamış’ın ekonomisi; tarım, hayvancılık ve turizme dayalıdır. Dünyada kristal karın sadece Alp dağlarında ve Sarıkamış Bayrak Tepe Kayak Merkezinde olduğu, pistlerinin hayli uzun ve her kayak severe uygun pistlere sahip olduğu, sarıçamlarla bezeli, yeşille beyazın bütünleştiği muhteşem doğa güzelliğine sahip Bayrak Tepe Kayak Merkezi, yanı başımızda Erzurum Palandöken Kayak Merkezinden yaklaşık iki ay sonra sezona başlamaktadır. 

Bunun tek müsebbibi Palandökende kar üretme makinası varken, ne yazık ki Sarıkamış Bayrak Tepe Kayak Merkezinde yoktur. Sebebinin tamamen siyasi olduğu kanısındayım. 

Bu hususta başta bölge milletvekillerimiz olmak üzere belediye başkanı, siyasi parti temsilcileri ve sivil toplum kuruluşlarının üzerine çok iş düşmektedir. 

Bakınız; 1985 Yılı Nüfus sayımına göre İlçe Merkezinin nüfusunun 23.583 kişiden (Yukarı Sarıkamış Köyü dâhil değildi.) 2020 yılı nüfus sayımında 15.557 kişiye (Yukarı Sarıkamış Köyü, şimdiki Şehitler mahallesi dâhil) düşmüştür. 

1980 yıllarında iki adet sinema, bir adet tiyatro salonu olan ilçemiz bugün köy görünümünde küçücük bakımsız bir kasabayı andırmaktadır. Bunun en büyük müsebbibi; ayakkabı fabrikasının kapatılması ve tümenin başka birliklere kaydırılarak bölük kapasitesine düşürülmesidir.

Elinizdeki bu eserin ilerleyen süreçte ilçemizin kalkınması için rehber olabileceğini ümit ediyorum. 

İş-bu çalışmama katkıda bulunan ve kaynakça bölümünde isimleri zikredilen kişi, kurum ve kuruluşlara ayrı ayrı teşekkür ediyor, selam, sevgi ve saygılarımı sunuyorum. 08.12.2024

Mükerrem ALADAĞ

Yağmur KÜPELİ/Haber Merkezi