Künye   |  Bize Ulaşın   |  Giriş Sayfam Yap   |  Sık Kullanılanlara Ekle
================================================================
2.23
2.83
0.00

HAFİZİN TUZ FABRİKASI/ ARDAHAN ÖYKÜLERİ

HAFİZİN TUZ FABRİKASI/ ARDAHAN ÖYKÜLERİ

Dar düdük bir dükkandı. Haro kimi şeydi. Yaşikleri dizmiş. Kersende kaya tuzlar. Pankisli sordu:

9 Mayıs 2011 11:13
font boyutu küçülsün büyüsün


  Kim idi nakletdiydi:
                 " Dar düdük bir dükkandı. Haro kimi şeydi. Yaşikleri dizmiş. Kersende kaya tuzlar.
                  Pankisli sordu:
                  _ Nedir ola, nedir bu?
                  Hafiz Emi:
                  _ Allah koysa: tuz fabrikası açacam!
                 Fırt, pırt burnumuzu, ağzımızı kapatıyoruz ayıp olmasın adama. Dışarı birer birer kaçıştık. Kapıda da olmadı... garaja. Cengiz'in barakaya; karnımız yırtıler.
                 'Ola ne fabrikası. Ardahan... fabrika... '
                  Emisi oğlu da bizlen, onunda karnı yırtıler. Hele bizim Kars caddesi, bu husus'a günlerce güldü."
                  Saded-i yazı: Hafiz Eminin tuz fabrikası.
                  _ Naklederler ki: Ardahanın ilk tuz fabrikası: Hafiz Eminin dükkanı dercanında öğüttüğü kayatuz imalethanesidir.
                  _ Sen külahıma anlat onu!
                  - Hasutluk ey değildir yeğenim. Adam sanayii getirmiş. Allah razı olsun... Abdülkerim Bey'den de allahrazı gelsin: Sanayii çarşısını yapturdu. Herkeş bir gram: gram, gram tuğla koyar gibi koysa, koskocaman bina olur. İyiki de adam kahvehane açmadı. Tuz fabrikası açmiş.
                   _ Yalandan iki yaşik dizmiş!... 
                  Dede adamın ağzına lafı tıktı. İyimserdi dede.
                  _Az olur; olsun. Hodpesentlik gerekmez. diye ilave'tti.
 _İngilizler, Almanlar, Japonlar akşamdan seher'e kalkınmamışdır. Başlangıcı gerektir sonucun. Yavrumcan! Hodperestsin sen niye? Kimin oğlusun?
                   Dedenin civarında kul oğlu kalmadı. herkes vareste!..
                   Herşey yalan da: Ardahan'ın sanayii tarihi hakikat.
                   Sanayii tarihi ilk ne zaman başladı?
                   Değirmanlar ilk imalethaneler sayılır mı?
                   Zavot dediğimiz mandra. Rusca manası: Fabrikaymış.
                   Mişkanın değirmanı ki un değirmanıdır. Ukraynalılar'ın un fabriklarını neydecez.
                    Fevzi Yılmaz'ın Süt ve süt ürünleri kooperatifi. Çalışmaları keza.
                    İlk plastik fabrikası proje çalışmalarıda yapmıştı. Fevzi Amca.
                    Tevfik Köksoy'un Kars- et'te ki emeği vardı.
                    Şimdi Hanakta peynir fabrikası kurmuş genç girişimciler. Gölede de var.
                    Ardahanlı memleketini aşırı sevdiğinden: Kalkınması içinde çok fikir üretmiştir. Senelerdir izlerim. Bu konuda herkes fikir beyan eder. Ardahanda çocuk dahi rahat fikrini söyler. gelenek yüzünden zahir.
                     Görenlerden işittiğimiz: 1971 yılında olayı anlatan ve Necati Gazcı İstanbulda işyerinde oturuyormuşlar. Zııııırt bir telefon. Necati Gazcı telefonu kaldırıyor. Hoşbeş yaptıktan ahırı. "Tabii adamınızı gönderin. Bir milyon lirayı vereyim. Dendik vakitte iadesi beni çok rahat ettirecektir." demiş. Türkçesi: Sakıp Sabancıdır telefonda ve o seneler Karslı klasik zenginden borç istiyor. Karsın klasik zengini araştırılmaya muhtaçtır. Kapital birikimini ülkemizde en iyi bilenlerdendirler.
                     Şemistan Koçulu'nun 1950'lerde Kars'ta yazıhanesinde kasasında döviz görenler. Yeminle anlattılardı. Kahvelerde kaç deh gelmişim ki.
                     _Ne var bunda?
                     _Daha ne olsun . 1950 ve Karsta döviz, dolar.
                     Toptancı zenginleri. Kapital birikimini toptan satışla kazanırdılar. Nihat Turan: Ankarada şimdi çok zengin. Nidai Akbulut: Cevizlide koca işhanı onundur. Öktemler, Aktürkler, Işıklar, Zikri Yılmaz'ın tarafı hepsi zenginlikte nam yapmışlardır.
                      Sasatel havalisi çelep zenginleri. Hamit, Mecit Hoşlar. Morofkalı para ve malkara zenginleri.
                      Alagözlü Mustafa Ağa; mandrası vardı. Almanların bıkaktığı tüm teşkilatı o almıştı. Bilgi birikimi ve teknik olduğuyla ondaydı. Bu zenginlikti.
                      Şemsi Kaya, Cafer Arslan, Zeki Özer: Ardahandan ayrılarak İstanbula yerleştiler. Çok zengin oldular. Ardahan'dan götürdükleri bilgi birikiminin faydası olmuştur.
                      Yaylacıkta Celil Ağanın traktörü 1910 senesinden beri faaliyetteydi. ben de sürmüşüm. Ağır yavaş panayır arabaları gibi çok eğlenceliydi. Markası Fordson'du. Celil Ağa mandra hayvancılık yanında şehirde dükkanları vardı. Karizmatik bir simaydı. Sözümüz o ki: Ardahan da zenginler öyle efden, püfden değildi. Fahrelde GöğceAğalar. Hanakta: Polatlar. Düz Ardahan: Konkta Dündarlar. Bu tarihsel akışı olan zadeganlar.
                    
                      Öncesi var mıdır? Tabii vardır. Çok büyük zenginlerimiz vardır: 1875 ve sonrası dönemde. Bunlar aynı zamanda İngiliz tipi zenginlerdir. Yani AĞA, ZADEGAN, BEY namıyla: Japonların shogunları gibi zenginlerdir. O evre günümüze kapital birikimi olarak evrilememiştir. Aralar da çok kesiklikler vakidir.
                      Küreselleşme 1800 lerde başlar diyenler belki haklıdır. Küreselleşen iktisat'a ayak mı uyduramamıştır Ardahan? Allah bilir?
                      Hafiz Emi Almanyada maden ocaklarında biririktirdiği markları Ardahan için bu tuz fabrikasında batırdı. Salt memleketi için Düsseldorfta Alman Sanayiicileri model almıştı. Nasıl onlar becerebiliyordu da? Biz de eksik olan neydi?
                      Almanları süzerdi. Basit işlerden çıkarsama yapardı. Bizlen onların aralarında eğitim denen şeyin fark yaparsa, yapacağına hükmetmişti. Mesala onların elyazıları Hafiz Emi de yoktu. Acaba bu çok fark eder miydi?
                       Sizce çok fark eder miydi?
 
                    
                
              
      21-11-2010 Gebze
                           
 Yalçıner Yılmaz








yorumlayorum ekle


Yorumlar


  henüz yorum yok








================================== ================================== ============================= ========================== ============================= ============================ ==================================== ============================================================== ================= ====================================================================================