Malakan Kızı Polye

Vasil amcadan kalan hatıra  Malakan Kızı Polye

Kafkaslar uzun yıllar bir sürü uygarlıklara ev sahipliği yapmış. Bunun için çok kimlikli insanların yaşadığı yer olmuş.  1978 Osmanlı Rus Savaşında yenilen Osmanlı, Kars ve çevresini Ruslara savaş tazminatı olarak vermiş ve 40 yıl bu bölge Rusların hakimiyetinde olmuştur. Rusya’da yaşayan Malakanlar savaşı istemedikleri için çocuklarını askere göndermemiş bir sürü hazımsızlık yapınca Ruslar Malakanların bir kısmını Kars’a sürmüş. Malakanlar ziraatı iyi bildikleri için Kars’ta modern tarımı geliştirmiş ve kısa zamanda yöre halkına öğretmeyi başarmışlar.

Ruslar 1917 Bolşevik devriminden sonra geri çekilmiş. 1920 yılında yapılan Kars-Rus Antlaşması’ndan sonra sınırda yapılan esir değişiminde, rejime karşı asi oldukları için Ruslar Malakanları istememiş. Türkiye’de yerleşik düzeni olmayan halkın tarım ve hayvancılığı bilmediği için Malakanlardan daha fazla yararlanacakları için vermek istememişler. Dolayısıyla Malakanlar 1966 yılına kadar Karslılarla iç içe yaşamış. 1966 yılından sonra Kars’ı terk etmişler.

Bu tarihten sonra Kars’ta tarım ve hayvancılık geri gitmiş. Türkiye’ye büyük bir ihracat yapan Kars çok geriye çekilmiştir.

Bu yıl Kars’ta yapılan 2. Ulusal Altın Kaz Festivaline katıldığımda Kars’ta Malakan Polye ile tanıştım.

Polye güzelliğiyle, sarışınlığıyla Malakanları her yönüyle yansıtıyordu. Uzun yıllar bir Malakanın ağzından Malakanları tanımak isterken karşıma böyle bir fırsatın çıkacağı hiç aklıma gelmezdi. Polye ile inceden inceye Malakanları konuşurken 6 ay önce babasını kaybettiğini söylerken gözlerinde akan yaşlar babasından sonra yalnızlık korkusu çektiğini söyleyince kendisine Kars’ta hiç bir halk yalnızlık çekmez cevabını vermiştim. Hele de Başkan Naif Alibeyoğlu varken. Çünkü başkan Polye’ye sahip çıkmış ve Kars belediyesine almıştı.

Annesi Malakan olan Vedat Atçayöz’den Kars’taki Malakanların yaşamlarını ve bir asırlık ilişkilerini bir kısmını dinlemiştim.

Gazetemizde çıkan Kars’ta son Malakan haberinden sonra hayatını kaybeden Polye’nin babası Vasil amca vefat etmişti. İsteğim üzerine mezarını ziyaret etmek için Vedat Akçayöz, Polye ve Tacettin Durmuş namı diyar Bombacıyla birlikte Çakmak köyündeki mezarına gittik.

Haklı olarak Polye gözyaşlarını tutamadı. Birlikte gittiğimiz Vedat Akçayöz’den öğrendiğim Babasının Malakan mezarlığındaki mezarını Belediye başkanımız Naif Alibeyoğlu tarafından yapılacağı ve bu Malakan mezarlığına Avrupa Birliğinden de destek alınacağı benim sevindirmişti. Daha sonra yaşadıkları köy olan Çakmak ve Çalkavur’a doğru yola koyulduk. Yaptıkları evlerin görünce hayrete düştüm. Neden mi?

Yaptıkları evler köy yoluna cepheli ve hepsi bir ip misali dizilmişti. O kadar muntazam ki insanı büyülüyor. İşte doğuda bir köye kent kültürünü yaşatmak buna denir.

Kars Belediye Başkanı Naif Alibeyoğlu Kars’ta kalan son Malakana sahip çıkıp ev ve iş vermesi Karslıların uluslararası kardeşliğini bir kez daha gözler önüne sermiştir.

En önemlisi anne ve kardeşiyle tek başına Kars’ta yaşayan Polye’nin yaşamdan yalnızlıktan korkmaması benim dikkatimi çekti. Polye’ye sorunca bana göre bir bayanın yaşayacağı en güvenilir yer Kars ve Kars halkının kardeşliğidir.

Şimdi gurbetteki Karslılar hakkında ki kötü söylemlerle Polye’nin düşüncelerini yan yana koyduğumda güzel bir fotoğraf karşımıza çıkmakta.

Malakanların Kars’tan gitmesi büyük bir kayıp olmuştur. Çünkü yöremiz insanının %75’i tarım ve hayvancılıkla geçimini sağlıyor. Malakanlar dünyada en iyi, en modern tarım yapan bir topluluk. Onlara sahip çıkılsaydı, Kars ve çevresinde tarım ve hayvancık bu kadar geri gitmeyecekti ve en önemlisi Kars mozaiğinin renkli büyük bir parçasını da kaybetmiş olmayacaktı.

alpkaya36@gmail.com